khamtamsuat

Ung thư cổ tử cung là bệnh gì và vì sao dễ gặp?​

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Bệnh tiến triển âm thầm trong thời gian dài, thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn. Việc hiểu đúng ung thư cổ tử cung là bệnh gì, cơ chế hình thành và các yếu tố nguy cơ giúp phụ nữ chủ động hơn trong phòng ngừa, tầm soát và bảo vệ sức khỏe sinh sản.

➡️➡️➡️ Tham khảo: Ung thư cổ tử cung: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán

Ung thư cổ tử cung là bệnh gì trong y khoa​

Trong y khoa, ung thư cổ tử cung được xếp vào nhóm ung thư đường sinh dục nữ, hình thành từ sự biến đổi ác tính của các tế bào tại cổ tử cung. Ung thư cổ tử cung tiến triển âm thầm và khoảng 99% trường hợp có liên quan đến nhiễm virus HPV.

Vị trí và đặc điểm của cổ tử cung​

Cổ tử cung là phần thấp nhất của tử cung, có vai trò nối tử cung với âm đạo. Đây là vị trí đặc biệt nhạy cảm, thường xuyên chịu tác động của nội tiết tố, môi trường âm đạo và các yếu tố liên quan đến hoạt động tình dục. Về mặt cấu trúc, cổ tử cung được bao phủ bởi các lớp tế bào biểu mô. Chính tại khu vực chuyển tiếp giữa các loại tế bào này, nguy cơ xuất hiện biến đổi bất thường cao hơn. Khi các tế bào mất khả năng kiểm soát tăng sinh, nguy cơ hình thành ung thư cổ tử cung sẽ tăng dần theo thời gian.

Cơ chế hình thành tế bào ung thư​

Ung thư cổ tử cung không hình thành đột ngột mà trải qua một quá trình biến đổi kéo dài nhiều năm. Ban đầu, các tế bào cổ tử cung xuất hiện tổn thương tiền ung thư, còn gọi là loạn sản. Nếu không được phát hiện và điều trị, các tổn thương này tiếp tục tiến triển, dẫn đến sự hình thành tế bào ung thư xâm lấn. Quá trình này thường diễn ra âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng. Đây là lý do vì sao nhiều phụ nữ bị ung thư cổ tử cung nhưng không nhận biết sớm, bỏ lỡ thời điểm can thiệp hiệu quả.

Vai trò của virus HPV​

Virus HPV được xác định là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung.Virus HPV có nhiều chủng khác nhau, trong đó HPV 16 và 18 gây khoảng 70% các trường hợp ung thư cổ tử cung, tiếp theo là các chủng 31, 33, 45, 52 và 58 chiếm thêm khoảng 20%, trong khi các chủng nguy cơ thấp như HPV 6 và 11 không gây ung thư. HPV lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục dưới hình thức tiếp xúc da với da, kể cả khi không có triệu chứng rõ ràng. Thống kê cho thấy khoảng 80% phụ nữ sẽ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời, nhưng đa số trường hợp có thể tự đào thải virus nếu được theo dõi và tầm soát phù hợp.

Những yếu tố khiến bệnh dễ gặp ở phụ nữ​

Không phải mọi phụ nữ nhiễm HPV đều mắc ung thư cổ tử cung. Bệnh dễ gặp hơn ở những nhóm có yếu tố nguy cơ nhất định, liên quan đến kiểm soát virus, thói quen chăm sóc sức khỏe và nhận thức phòng bệnh.

Nhiễm HPV không được kiểm soát​

Nhiễm HPV kéo dài là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Phụ nữ không được theo dõi, xét nghiệm định kỳ hoặc không điều trị các tổn thương tiền ung thư sẽ có nguy cơ cao tiến triển thành ung thư. Theo WHO (2022), tỉ lệ ung thư cổ tử cung là 99% ca có liên quan đến nhiễm HPV nguy cơ cao. Các nghiên cứu của Bệnh viện K (2023) cho thấy tỷ lệ nhiễm HPV ở Việt Nam là 15-20% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, trong đó 60-70% không được theo dõi định kỳ.

Thiếu tầm soát định kỳ​

Một nguyên nhân phổ biến khiến ung thư cổ tử cung dễ gặp là việc phụ nữ không duy trì thói quen khám phụ khoa và tầm soát định kỳ. Các tổn thương tiền ung thư hoàn toàn có thể được phát hiện sớm thông qua Pap smear hoặc HPV test, trước khi tiến triển thành ung thư xâm lấn. Nhiều người vẫn băn khoăn khám tầm soát ung thư ở đâu hoặc lo ngại về chi phí khám tầm soát ung thư, dẫn đến trì hoãn việc kiểm tra sức khỏe. Thực tế, tầm soát định kỳ giúp giảm đáng kể nguy cơ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn và tiết kiệm chi phí điều trị về lâu dài.

Hiểu biết hạn chế về phòng bệnh​

Ba biện pháp phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả gồm tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh. Vaccine Gardasil 9 giúp phòng ngừa khoảng 90% ca ung thư cổ tử cung, hiệu quả nhất khi tiêm trước khi quan hệ tình dục, nhưng vẫn cần tầm soát định kỳ sau tiêm. Tầm soát bằng Pap smear và HPV test theo đúng độ tuổi giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư. Bên cạnh đó, quan hệ an toàn, không hút thuốc và tăng cường miễn dịch góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh.

Kết luận​

Ung thư cổ tử cung là bệnh lý ác tính hình thành từ sự biến đổi bất thường của tế bào cổ tử cung, có liên quan mật thiết đến nhiễm virus HPV kéo dài. Bệnh dễ gặp ở phụ nữ do đặc điểm sinh học của cổ tử cung, thiếu tầm soát định kỳ và hạn chế trong hiểu biết về phòng bệnh. Hãy chủ động khám phụ khoa, tầm soát đúng thời điểm và lựa chọn cơ sở y tế uy tín giúp phụ nữ phát hiện sớm nguy cơ, giảm tỷ lệ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe sinh sản một cách bền vững.